รายงานการวิจัยและนวัตกรรมฉบับสมบูรณ์ เครื่องประดับแห่งล้านนาตะวันออก : การออกแบบร่วมสมัยสะท้อนอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม

Abstract

การออกแบบเครื่องประดับในปัจจุบันมีลักษณะเป็นงานร่วมสมัยมากขึ้น เน้นการแสดงออกซึ่งตัวตน โดยการสะท้อนให้เห็นมุมมองและแนวคิดของนักออกแบบและศิลปินในบริบทของสังคม วัฒนธรรม เชื้อชาติ สุนทรียะ เทคโนโลยีและวิถีชีวิต ผ่านผลงานการออกแบบที่มีอัตลักษณ์และสอดคล้องกับวิถีชีวิตปัจจุบันเกิดเป็นรูปแบบใหม่ ๆ การวิจัยนี้จึงนำเสนอกลยุทธ์ และแนวทางในการออกแบบเครื่องประดับร่วมสมัยจากทุนทางวัฒนธรรมโดยมีพื้นที่ล้านนาตะวันออกเป็นกรณีศึกษา ซึ่งงานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษา วิเคราะห์ สังเคราะห์อัตลักษณ์ล้านนาตะวันออกสำหรับใช้เป็นแนวทางในการออกแบบสร้างสรรค์เครื่องประดับร่วมสมัยที่สะท้อนอัตลักษณ์ล้านนาตะวันออก 2) เพื่อออกแบบและสร้างต้นแบบเครื่องประดับร่วมสมัยอัตลักษณ์ล้านนาตะวันออก ที่สร้างแรงบันดาลใจและเป็นต้นแบบในการต่อยอดงานออกแบบเครื่องประดับ และ3) เพื่อเผยแพร่องค์ความรู้การออกแบบเครื่องประดับร่วมสมัยอัตลักษณ์ล้านนาตะวันออก และประเมินผลการรับรู้และความพึงพอใจต่อต้นแบบเครื่องประดับ ผลวิจัยพบว่า เครื่องประดับอัตลักษณ์ล้านนาตะวันออกในการวิจัยนี้ใช้กลยุทธ์ BLEND ในการออกแบบโดยพัฒนามาจากการตีความเอกลักษณ์ ภาพลักษณ์ และตัวตนของจังหวัดในกลุ่มล้านนาตะวันออก กลยุทธ์ที่นำเสนอเป็นการพัฒนาการออกแบบในลักษณะของการออกแบบผสมผสาน Hybridization โดยแนวทางในการออกแบบสร้างสรรค์มีการสร้างข้อกำหนดและเงื่อนไขการออกแบบ ในการนำเสนอถึงถึงอัตลักษณ์ของแต่ละจังหวัดในฐานะตัวแทน ใน 4 องค์ประกอบ คือ 1. สีตัวแทน 2. วัสดุตัวแทน 3. ลวดลาย/รูปร่างตัวแทน และ 4 เนื้อหาเรื่องราวตัวแทน ซึ่งเป็นการสังเคราะห์ผ่านการรับรู้จากการเก็บข้อมูลสัมภาษณ์และการลงพื้นที่ ผู้วิจัยทำการออกแบบและผลิตเครื่องประดับจำนวน 4 ชุด เพื่อนำเสนออัตลักษณ์ของแต่ละจังหวัด ผลการประเมินต้นแบบเครื่องประดับจากผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบเครื่องประดับและผู้บริโภคเครื่องประดับในภาพรวมพบว่า เครื่องประดับที่พัฒนาภายใต้กลยุทธ์ BLEND สามารถแสดงออกซึ่งอัตลักษณ์ล้านนาตะวันออกได้ในเกณฑ์ ดี เป็นการพัฒนาแนวคิดก่อให้เกิดการสร้างองค์ความรู้ใหม่ด้านการออกแบบเครื่องประดับ สร้างคุณค่าและมูลค่า ตอบสนองกับเศรษฐกิจในยุคปัจจุบัน อันเป็นส่วนหนึ่งในการใช้ประโยชน์จากทุนทางวัฒนธรรมในการพัฒนาประเทศ