การพัฒนาหมวดวิชาศึกษาทั่วไปเพื่อเสริมสร้างคุณลักษณะบัณฑิตตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิ ระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2552

Abstract

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาหมวดวิชาศึกษาทั่วไปสําหรับนิสิตปริญญาตรี มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2552 โดยมีวัตถุประสงค์เฉพาะคือ 1) เพื่อศึกษามาตรฐานผลการเรียนรู้หมวดวิชาศึกษาทั่วไปมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ที่สอดคล้องตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2552 (ปริญญาตรี) 2)เพื่อพัฒนาหมวดวิชาศึกษาทั่วไป มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ โดยมีกระบวนการพัฒนาหลักสูตร 4 ขั้นตอนประกอบด้วย 1.การวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐานเพื่อกําหนดมาตรฐานผลการเรียนรู้ โดยผู้วิจัยศึกษาเอกสารงานวิจัย และนําเสนอคณะกรรมการดําเนินการปรับปรุงหมวดวิชาศึกษาทั่วไป สํานักนวัตกรรมการเรียนรู้20 คน ดําเนินการสนทนากลุ่มเพื่อวิเคราะห์ความเหมาะสม2. การพัฒนา (ร่าง)หมวดวิชาศึกษาทั่วไป โดยผู้วิจัยศึกษาเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้องและประชุมเชิงปฏิบัติการร่วมกับคณะกรรมการดําเนินการฯและคณาจารย์ สํานักนวัตกรรมการเรียนรู้ รวม 31 คน 3. การวิพากษ์ (ร่าง)หมวดวิชาศึกษาทั่วไปโดยผู้เชี่ยวชาญภายในที่เป็นคณาจารย์ของสํานักฯและคณะที่มีหลักสูตรระดับปริญญาตรี รวม 69 คน และภายนอกจากสถาบันอุดมศึกษารัฐและเอกชน3 คน4. การประเมินผล (ร่าง)หมวดวิชาศึกษาทั่วไปประกอบด้วยการประเมินความเหมาะสม สอดคล้องโดยผู้เชี่ยวชาญภายในที่มีประสบการณ์ทั้งงานสอนวิชาศึกษาทั่วไปและวิชาชีพจากคณะที่มีหลักสูตรระดับปริญญาตรีในกลุ่มสาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ 3 คน โดยใช้แบบสอบถามความคิดเห็นแบบ 2 ตัวเลือกและความเป็นไปได้ในการนําไปใช้ประโยชน์ในการดําเนินชีวิตและการปฏิบัติงาน โดยผู้เชี่ยวชาญภายนอกที่เป็นผู้บริหารหน่วยงานผู้ใช้บัณฑิตในกลุ่มสาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ 3 คนโดยใช้แบบสอบถามแบบมาตรประมาณค่า 5 ระดับ ดําเนินการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยจําแนกตามวัตถุประสงค์เฉพาะของการวิจัยได้แสดงให้เห็นว่า 1)มาตรฐานผลการเรียนรู้หมวดวิชาศึกษาทั่วไปมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒที่สอดคล้องตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2552 (ระดับปริญญาตรี) จํานวน 5 ด้าน ประกอบด้วย 1. ด้านคุณธรรม จริยธรรม ได้แก่ ซื่อสัตย์ มีวินัยตรงต่อเวลามีจิตสํานึกสาธารณะ เสียสละเพื่อส่วนรวม และตระหนักในคุณค่าของศิลปะและวัฒนธรรม2. ด้านความรู้ ได้แก่มีความรู้พื้นฐานศึกษาทั่วไป 3. ด้านทักษะทางปัญญาได้แก่ สามารถประยุกต์ความรู้ให้เกิดประโยชน์ คิดวิเคราะห์อย่างเป็นระบบและแก้ไขปัญหาได้ สามารถประเมิน วิพากษ์สถานการณ์ต่างๆโดยใช้ความรู้เป็นฐาน และมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์นวัตกรรม 4.ด้านทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและความรับผิดชอบ ได้แก่ ทํางานร่วมกับผู้อื่นในฐานะผู้นําและผู้ร่วมงานได้ มีความรับผิดชอบต่อตนเอง สังคมและสิ่งแวดล้อม และสามารถปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์ต่างๆ 5. ด้านทักษะการวิเคราะห์เชิงตัวเลข การสื่อสารและการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศได้แก่สามารถวิเคราะห์ข้อมูลเชิงตัวเลขเพื่อให้เข้าใจองค์ความรู้หรือประเด็นปัญหา สื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพใช้เทคโนโลยีในการสืบค้น เก็บรวบรวมข้อมูล และเลือกใช้ได้เหมาะสมกับสถานการณ์2)หมวดวิชาศึกษาทั่วไป มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒอาศัยหลักการในการบูรณาการแนวคิดการพัฒนาหลักสูตรแบบเกณฑ์ความสามารถ (Competency-Based Curriculum) ร่วมกับหลักสูตรแบบบูรณาการ (Integrated Curriculum) ประกอบด้วยรายวิชาที่ครอบคลุมทั้งด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ ภาษา วิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ สอดคล้องกับความหมายของหมวดวิชาศึกษาทั่วไปตามเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรระดับปริญญาตรี พ.ศ.2558 โดยกําหนดจํานวนหน่วยกิตไม่น้อยกว่า 30 หน่วยกิต และการกระจายมาตรฐานผลการเรียนรู้ของรายวิชาศึกษาทั่วไปมีความครอบคลุมมาตรฐานผลการเรียนรู้ที่กําหนดสอดคล้องตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2552 (ปริญญาตรี) องค์ประกอบของหมวดวิชาศึกษาทั่วไป ประกอบด้วย 1.วัตถุประสงค์หมวดวิชาศึกษาทั่วไป 2.สถานะของหมวดวิชาศึกษาทั่วไป3.หน่วยงานที่รับผิดชอบ 4.โครงสร้างหมวดวิชาศึกษาทั่วไป5.รายวิชาในหมวดวิชาศึกษาทั่วไป 6.คําอธิบายรายวิชา 7.มาตรฐานผลการเรียนรู้ แผนที่แสดงการกระจายความรับผิดชอบมาตรฐานการเรียนรู้จากหลักสูตรสู่รายวิชา และกลยุทธ์การสอนและการประเมินผลที่เน้นให้นิสิตได้เรียนรู้ด้วยการลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง (Active Learning) เพื่อเอื้อต่อพัฒนานิสิตให้มีความรู้ ทักษะ และเจตคติตามมาตรฐานผลการเรียนรู้เหมาะสมกับความต้องการของสังคมและนิสิตซึ่งมีผลการประเมินความเหมาะสมและสอดคล้องขององค์ประกอบหมวดวิชาศึกษาทั่วไป โดยผู้เชี่ยวชาญภายในที่มีประสบการณ์ทั้งด้านการสอนวิชาศึกษาทั่วไปและวิชาชีพจากคณะที่มีหลักสูตรระดับปริญญาตรีกลุ่มสาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ พบว่า ความเหมาะสมขององค์ประกอบมีค่าเฉลี่ย0.98 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.02 และความสอดคล้องขององค์ประกอบมีค่าเฉลี่ย1.00ผ่านเกณฑ์ที่กําหนด และมีผลการประเมินความเป็นไปได้ในการนําไปใช้ประโยชน์ในการดําเนินชีวิตและการปฏิบัติงานพบว่า มีความเป็นไปได้อยู่ในระดับมาก โดยมีค่าเฉลี่ย 3.96 และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.75 สูงกว่าเกณฑ์ที่กําหนด