รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ การพัฒนาเทคนิคการย้อมไข่มุกด้วยสารอนินทรีย์เพื่อการออกแบบเครื่องประดับแรงบันดาลใจจากเรื่องราวการกําเนิดเทพีวีนัส

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและพัฒนาแนวทางการย้อมสีไข่มุกน้ําจืดด้วยสารอนินทรีย์ควบคู่กับการวิเคราะห์เรื่องราวการกําเนิดเทพีวีนัสในฐานะแรงบันดาลใจเชิงศิลปะ เพื่อนําไปสู่การออกแบบเครื่องประดับร่วมสมัยที่เชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์วัสดุ ศิลปะ และการออกแบบเข้าไว้ด้วยกันอย่างเป็นองค์รวม การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงสร้างสรรค์ (creative research)ร่วมกับการทดลองเชิงปฏิบัติการ โดยแบ่งการดําเนินงานออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ (1)การศึกษาคุณสมบัติของหอยมุกน้ําจืดและไข่มุกน้ําจืด รวมถึงการเตรียมสภาพผิวก่อนการย้อมสี (2) การทดลองย้อมสีด้วยสาร อนินทรีย์ชนิดโพแทสเซียมเปอร์แมงกาเนต (KMnO₄) ภายใต้ตัวแปรด้านค่า pH ความเข้มข้น และระยะเวลาในการย้อม และ (3) การวิเคราะห์เรื่องราวการกําเนิดเทพีวีนัส จากผลงานศิลปะตะวันตก เพื่อนําแนวคิดเชิงสัญลักษณ์และสุนทรียศาสตร์มาประยุกต์ใช้ในการออกแบบเครื่องประดับ ผลการวิจัยพบว่า การเตรียมสภาพผิวไข่มุกด้วยกรดอ่อนสามารถเพิ่มประสิทธิภาพการยึดเกาะของสีได้ โดยไม่ทําลายความวาวของผิว nacre การย้อมด้วยโพแทสเซียมเปอร์แมงกาเนตสามารถสร้างเฉดสีในกลุ่มเหลืองทอง ทองหม่น และน้ําตาลอ่อน ซึ่งความเข้มของสีสัมพันธ์กับค่า pHและระยะเวลาในการย้อม โดยสภาวะกรดให้ผลการย้อมที่ชัดเจนมากกว่าสภาวะเป็นกลาง ทั้งนี้พบว่าแม้สีที่ได้จะมีความแปรผันในแต่ละเม็ด แต่ความแตกต่างดังกล่าวกลับสะท้อนเอกลักษณ์ของวัสดุธรรมชาติและสามารถนํามาใช้เป็นคุณค่าทางสุนทรียะในการออกแบบได้ ในด้านแนวคิดเชิงศิลปะ การวิเคราะห์เรื่องราวการกําเนิดเทพีวีนัสช่วยให้เกิดกรอบแนวคิดด้าน “การกําเนิดการแปรสภาพ และความงามจากธรรมชาติ” ซึ่งถูกนํามาใช้เป็นแกนกลางในการออกแบบเครื่องประดับ โดยไม่ถอดแบบภาพศิลปะโดยตรง แต่ตีความผ่านวัสดุ สี และกระบวนการ ผลงานเครื่องประดับที่ได้มีลักษณะรูปทรงอิสระ เน้นเส้นโค้ง การไหล และความไม่สมบูรณ์แบบ อันสะท้อนความงามร่วมสมัยที่ให้คุณค่ากับกระบวนการมากกว่ารูปลักษณ์เพียงอย่างเดียวองค์ความรู้ที่เกิดขึ้นจากงานวิจัยนี้แสดงให้เห็นศักยภาพของการบูรณาการวิทยาศาสตร์วัสดุกับการออกแบบเชิงสร้างสรรค์ โดยมองวัสดุในฐานะผู้ร่วมสร้างความหมาย และขยายบทบาทของเครื่องประดับจากวัตถุแห่งความงามไปสู่สื่อร่วมสมัยที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ ธรรมชาติ และวัฒนธรรม งานวิจัยจึงสามารถนําไปต่อยอดทั้งในด้านการศึกษา การสร้างสรรค์ผลงานเชิงศิลปะ และการพัฒนาแนวทางใหม่ของการออกแบบเครื่องประดับร่วมสมัยในอนาคต

This study aimed to investigate and develop a method for dyeing freshwater pearls with an inorganic compound and to explore the story of the Birth of Venus as a source of artistic inspiration for contemporary jewelry design. Theresearch brought together material science, art,and design through a creative research approach combined with practical experimentation. The study was conducted in three stages. The first examined the characteristics of freshwater pearl shells and pearls,including surface preparation prior to dyeing. The second involved dyeing experiments using potassium permanganate (KMnO₄),with pH, solution concentration, and dyeing time as the main experimental variables. The third analyzed representations of the Birth of Venus in Western art to identify symbolic and aesthetic concepts that could be translated into contemporary jewelry design. The results showed that surface preparation with a mild acid improved color adhesion while preserving the natural luster of thenacre. Dyeing with potassium permanganate produced a range of golden yellow, muted gold, and light brown tones. Color intensity varied according to pH and dyeing time, with acidic conditions producing more pronounced coloration than neutral conditions. Although some variation in color occurred among individual pearls, these differences reflected the inherent characteristics of natural materials and could be incorporated into the design as an aesthetic quality rather than regarded solely as a limitation ofthe dyeing process. The analysis of the Birth of Venus led to three central ideas—birth, transformation, and beauty emerging from nature—which provided the conceptual basis for the jewelry designs. Rather than directly reproducing imagery from classical artworks, these ideas were interpreted through material,color, form, and process. The resulting jewelry featured free-form compositions, flowing lines,organic movement, and deliberate irregularities that emphasized material expression and the process of transformation. Overall, the study demonstrates the potential of integrating material science with creative jewelry design, allowing the physical transformation of a material to contribute to both the aesthetic and conceptual development of the work. The findings can support further applications in jewelry education, artistic practice, and the development of material-based approaches to contemporary jewelry design.