การศึกษาโรคที่มีน้ำเป็นสื่อจําแนกตามพฤติกรรมการใช้น้ำของประชาชนในชุมชน หมู่ที่ 7 ตําบลบางลูกเสือ อําเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณภาพน้ำที่ใช้อุปโภคบริโภค แม่น้ำนครนายก และเปรียบเทียบโรคที่มีน้ำเป็นสื่อซึ่งจำแนก ตามพฤติกรรมการใช้น้ำของอาสาสมัครในชุมชนหมู่ที่ 7 ตำบลบางลูกเสือ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก จำนวน 31 คน โดยตรวจวัดคุณภาพ น้ำอุปโภคบริโภคด้วยวิธีทางเคมีและจุลชีววิทยา พบว่าน้ำอุปโภคบริโภคมีค่าความเป็นกรดเป็นด่างของน้ำ (pH) และมีค่าปริมาณออกซิเจนที่ ละลายอยู่ในน้ำ (DO) อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน ร้อยละ 58.1 และ 45.2 ของครัวเรือน มีปริมาณแบคทีเรียกลุ่มคลอโรฟอร์มในน้ำอุปโภคบริโภค เกินเกณฑ์มาตรฐาน ทำนองเดียวกันแม่น้ำนครนายกมีปริมาณแบคทีเรียกลุ่มคลอโรฟอร์มเกินเกณฑ์มาตรฐานและมีค่า DO ต่ำกว่ามาตรฐาน แต่มีค่า pH อยู่ในเกณฑ์ปกติ เมื่อยืนยันคุณภาพน้ำของแม่น้ำนครนายกด้วยตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ พบสัตว์หน้าดิน จำนวน 26 ตัว ใน 5 อันดับ 5 วงศ์ สัตว์หน้าดินที่พบมากที่สุด คือ กุ้งน้ำจืด อยู่อันดับ Decapoda วงศ์ Palaemonidae โดยค่าดัชนีชีวภาพ (BMWPTHAI และ ASPTTHAI) บ่งชี้ว่าน้ำอยู่ในเกณฑ์คุณภาพปานกลางและค่า Shannon-Wiener index บ่งชี้ว่าน้ำอยู่ในเกณฑ์สกปรกถึงปานกลาง และพบว่า อาสาสมัครที่ใช้น้ำจากแม่น้ำนครนายกเพื่อการบริโภค เช่น การดื่มและการประกอบอาหาร และการใช้น้ำเพื่อการเกษตร สวนครัวและ เลี้ยงสัตว์ มีความสัมพันธ์ต่อการเกิดโรคอุจจาระร่วงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.032 และ 0.048 ตามลำดับ) และอาสาสมัครที่ใช้น้ำจากแม่น้ำ นครนายกเพื่อการคมนาคมมีความสัมพันธ์ต่อการเกิดโรคผิวหนังจากผื่นแพ้สัมผัสอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.027)