สู่สังคมชาญชรา: นวัตกรรมทางสังคมกับการเสริมสร้างเครือข่ายเพื่อการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุในสังคมไทย

Abstract

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาวิเคราะห์รูปแบบเครือข่ายการพัฒนาศักยภาพของผู้สูงอายุในสังคมไทย และ 2) ศึกษาวิเคราะห์และพัฒนาองค์ความรู้และนวัตกรรมทางสังคมเพื่อพัฒนาเครือข่ายการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุในสังคมไทย โดยวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพจากการศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตการณ์ และการสนทนากลุ่ม มีกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 30 คน และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการวิเคราะห์แก่นสาระ ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบเครือข่ายการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุในสังคมไทยมีรูปแบบที่สำคัญ 3 รูปแบบคือ 1) เครือข่ายการพัฒนาศักยภาพของผู้สูงอายุที่มีองค์กรพระพุทธศาสนาเป็นแกนกลาง 2) เครือข่ายการพัฒนาศักยภาพของผู้สูงอายุที่มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นแกนกลาง และ 3) เครือข่ายการพัฒนาศักยภาพของผู้สูงอายุที่มีภาครัฐส่วนกลางเป็นแกนกลาง โดยทั้ง 3 รูปแบบมีความแตกต่างกันที่เครือข่ายในการผลักดันและสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุ สำหรับนวัตกรรมทางสังคมเพื่อสร้างเครือข่ายการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุในสังคมไทยมี 2 ลักษณะสำคัญได้แก่ 1) นวัตกรรมทางสังคมเชิงเครือข่าย และ 2) นวัตกรรมทางสังคมเชิงองค์ความรู้ โดยดำเนินไปภายใต้องค์ความรู้ในเรื่องสุขภาวะองค์รวม องค์ความรู้ในสิทธิขั้นพื้นฐานสำหรับการใช้ชีวิตของผู้สูงอายุ และองค์ความรู้เกี่ยวกับความรอบรู้ด้านเทคโนโลยีและดิจิทัล ซึ่งจะช่วยก่อให้เกิดความเข้มแข็งของเครือข่ายและเกิดความยั่งยืน