โลกทัศน์ของสีโหม้ วิชัย ในยุคเปลี่ยนผ่านของสังคมล้านนา พ.ศ.2432-2481

Abstract

สีโหม้ วิชัย เป็นคริสเตียนรุ่นแรก ๆ ของล้านนาที่มีประสบการณ์ชีวิตในช่วงการเปลี่ยนแปลงจากสังคมจารีตสู่ความเป็นสมัยใหม่ในช่วงพ.ศ.2432-2481 งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาโลกทัศน์ของสีโหม้และความเชื่อมโยงกับบริบทสังคมในช่วงเปลี่ยนแปลง โดยศึกษาผ่านประสบการณ์ชีวิตของสีโหม้ ผลการศึกษาพบว่า ชีวิตในช่วงแรก สีโหม้มีความใกล้ชิดกับนายแพทย์ชีค มิชชันนารีอเมริกันที่เข้ามาทำพันธกิจในล้านนาและต่อมาลาออกไปทาธุรกิจจนกลายเป็นชนชั้นนำผู้กว้างขวาง สีโหม้จึงมีโอกาสเรียนรู้วัฒนธรรมและวิธีคิดแบบตะวันตกจากหมอชีค เมื่อสีโหม้เดินทางไปสหรัฐอเมริกาในพ.ศ.2432 โลกทัศน์ของสีโหม้จึงมีกรอบคิดเกี่ยวกับความเจริญของโลกสมัยใหม่ในศตวรรษที่ 19 ทำให้เขาได้เรียนรู้และปรับตัวจนก้าวไปเป็น “พ่อเลี้ยงค้าไม้” ชีวิตช่วงหลัง สีโหม้หันมาทำงานด้านศาสนาจนได้รับแต่งตั้งเป็น “ศิษยาภิบาล” ผู้นำคริสตจักรเมืองเหนือ สีโหม้มีทัศนะว่าถึงเวลาที่คริสตจักรควรเป็นอิสระจากมิชชันนารีคือสามารถดูแลและบริหารเอง เพื่อให้คริสตจักรเป็นของชนในชาติที่ผสมผสานแนวคิดของคริสตศาสนากับพื้นฐานทางสังคมวัฒนธรรมล้านนา และยังทำให้เกิดความรู้สึกว่าคริสต์ศาสนาไม่ใช่ “ต่างชาติ” สีโหม้จึงเป็นหนึ่งในปัญญาชนคริสเตียนที่พยายามเคลื่อนไหว แม้จะยังไม่สำเร็จในเวลานั้นแต่ก็แสดงให้เห็นจิตสานึกของผู้นำคริสเตียนพื้นเมือง