จิตเวชศาสตร์กับการสร้างอำนาจของรัฐบาลสยาม ในช่วงปลายทศวรรษ 2440 - ทศวรรษ 2460: ข้อเสนอเบื้องต้น

Abstract

บทความนี้ศึกษาเกี่ยวกับการสร้างอำนาจของรัฐบาลสยามในช่วงปลายทศวรรษ 2440-ทศวรรษ 2460 ซึ่งเป็นยุคของการปฏิรูปประเทศให้ทันสมัยแบบตะวันตก โดยมุ่งเน้นวิเคราะห์ประเด็นการใช้ความรู้ทางการแพทย์ในการสร้างอำนาจรัฐตามแนวทางที่ Michel Foucault ได้วิเคราะห์เรื่องดังกล่าวที่ปรากฏในสังคมตะวันตกยุคต้นสมัยใหม่ (คริสต์ศตวรรษที่ 17-18) ในบทความนี้ศึกษากรณีการนำเอาความรู้ด้านจิตเวชศาสตร์มาใช้ในการควบคุม “คนบ้า” ซึ่งเป็นคนชายขอบในสังคม จากการศึกษาข้อมูลทางประวัติศาสตร์แสดงให้เห็นว่าก่อนหน้าที่ความรู้ด้านจิตเวชศาสตร์จะถูกนาเข้ามาในสังคมสยาม การวินิจฉัยว่าผู้ใดเป็น “คนบ้า” และการจัดการตั้งอยู่บนความรู้ทางการแพทย์แผนไทยหรือไม่ก็ด้วยทัศนะของผู้นำทางการเมือง แต่เมื่อมีการนำเอาความรู้ด้านจิตเวชศาสตร์เข้ามาในสังคมสยาม การวินิจฉัยและจัดการ “คนบ้า” จะอิงกับความรู้ใหม่นี้ควบคู่ไปกับการฝึกฝนและลงโทษเพื่อให้ “คนบ้า” มีระเบียบวินัยในลักษณะเดียวกับการสถาปนำอานาจของรัฐเหนือประชากรที่เป็น “คนบ้า” ในสังคมตะวันตก