การวิเคราะห์โซ่อุปทานทุเรียนภูเขาไฟศรีสะเกษ: กรณีศึกษาอำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์โซ่อุปทานทุเรียนภูเขาไฟ อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ ซึ่งเป็นสินค้า สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ที่โดดเด่นของพื้นที่ กลุ่มตัวอย่างในการศึกษาในครั้งนี้ คือ กลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกทุเรียนในอำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ ที่มีประสบการณ์ปลูกทุเรียนมาแล้วไม่ต่ำกว่า 10 ปี จำนวน 40 ราย ใช้แบบสัมภาษณ์ชนิดกึ่งโครงสร้างเพื่อให้ทราบข้อมูลกระบวนการการผลิตทุเรียนภูเขาไฟ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีการวิเคราะห์ด้วยแบบจำลอง SCOR (SCOR Model) ประกอบด้วย 5 กระบวนการหลัก ได้แก่ การวางแผน การจัดหา การผลิต การส่งมอบ และการส่งคืนสินค้า ผลการศึกษาพบว่าการวางแผนเกษตรกรที่มีการรวมกลุ่มกระบวนการวางแผนที่คล้ายกัน เกษตรกรทุกราย มีวัตถุประสงค์การผลิตทุเรียนไว้จำหน่าย มีพื้นที่เอกสารสิทธิ์ประเภท สปก. 4 - 01 ก โดยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์เอง การจัดหาเกษตรกรทุกรายมีการจัดซื้อจัดหาวัตถุดิบในกระบวนการผลิตในพื้นที่ ยกเว้นต้นพันธุ์ทุเรียน เกษตรกรทุกรายมีกระบวนการผลิตที่เหมือนกัน ค่าใช่จ่ายในการปลูกทุเรียนอายุ 5 ปี อยู่ที่ 63,130 บาท/ไร่ ได้ผลผลิตเฉลี่ย 1,026 กิโลกรัม/ไร่ ต้นทุน การผลิต 61.53 บาท/กิโลกรัม การส่งมอบช่องทางการจำหน่ายทุเรียนของเกษตรกรจำแนกได้เป็น 3 กลุ่มหลัก กลุ่มแรก เกษตรกร ร้อยละ 77.5 ขายผลผลิตเอง เกรด AB ขายผ่านช่องทางออนไลน์ และบริษัทขนส่งสินค้ามารับสินค้าหน้าสวน ในราคา 180-265 บาท/กิโลกรัม ส่วนเกรด B เกรด C และตกเกรด ส่งขายให้พ่อค้าคนกลางที่เดินทางมารับหน้าสวน ในราคา 120-140 บาท/กิโลกรัม กลุ่มที่สอง เกษตรกรร้อยละ 15 นำทุเรียนเกรด AB ขายให้แก่สหกรณ์การเกษตรอำเภอกันทรลักษ์ ในราคา 140 บาท/กิโลกรัม ซึ่งทางสหกรณ์จะนำรถมารับที่หน้าสวน แล้วดำเนินการจำหน่ายผ่านช่องทางออนไลน์ หรือส่งต่อไปยังพ่อค้าคนกลางในประเทศ กลุ่มที่สาม เกษตรกร ร้อยละ 7.5 ส่งไปจำหน่ายให้ล้งในจังหวัดจันทบุรี เกรดที่ส่งคือเกรด AB ในราคา 120-140 บาท/กิโลกรัม ซึ่งจำหน่ายตามราคาตลาดกลางทุเรียน โดยเกษตรกรที่มีการรวมกลุ่มส่วนใหญ่จะส่งมอบในกลุ่มแรก รองลงมาคือกลุ่มที่สอง และกลุ่มที่สามตามลำดับ เกษตรกรที่ไม่เข้าร่วมกลุ่มใดส่วนใหญ่ส่งมอบในกลุ่มแรก รองลงมาคือกลุ่มสาม การส่งคืนสินค้า กรณีทุเรียนมีปัญหาเกษตรกรทุกรายทำการส่งทุเรียนไปใหม่หรือทำการคืนเงินลูกค้า